అధ్యాయం 1: వర్షం మొదలైన రాత్రి

నిత్యకు విశాఖపట్నం ఎప్పుడూ సముద్రపు ఉప్పు వాసనతో మొదలయ్యే ఒక దీర్ఘమైన ఉత్తరంలా అనిపించేది. ఉదయం అలలు నీలంగా నవ్వితే, సాయంత్రం అవే అలలు తన తండ్రి అప్పుల గురించి, అమ్మ కళ్లలో పెరిగిన భయం గురించి, పాత పుస్తకాల దుకాణం పైకప్పు నుంచి జారే వర్షపు నీటి గురించి మెల్లగా ఫిర్యాదు చేసేవి. ఆ దుకాణం పేరు “సీతారామ గ్రంథాలయం”. అది అమ్మమ్మ కాలం నాటి చిన్న ప్రపంచం. గాజు అలమారలలో పసుపు పడిన నవలలు, మూలలో మసకబారిన కాఫీ కప్పులు, ప్రతి పుస్తకంలో ఎవరో దాచిన బస్ టికెట్లు. నిత్యకు అది వ్యాపారం కాదు; అది తన కుటుంబం ఇంకా పూర్తిగా ఓడిపోలేదని చెప్పే చివరి సాక్ష్యం.

ఆ జూలై రాత్రి వర్షం అసహజంగా దూసుకొచ్చింది. సముద్రం దగ్గర గాలి ఇనుప తలుపును కొట్టినట్టు దుకాణం షట్టర్‌ను తన్నింది. నిత్య పుస్తకాలను ఎత్తి పొడిగా పెట్టే పనిలో ఉండగా, బయట బ్రేక్ కొట్టిన కారు శబ్దం వినిపించింది. తలుపు దగ్గర నిలబడ్డ మనిషిని చూసిన క్షణం ఆమె చేతిలోని “చంద్రలేఖ” పాత సంచిక నేలపై పడిపోయింది. పొడవైన నలుపు కోటు, తడి జుట్టు, గడ్డం వద్దకు జారిన వర్షపు చుక్కలు, ఎవరికీ సమాధానం చెప్పనని ముందే నిర్ణయించుకున్నట్టున్న కళ్ళు. అతను దుకాణంలోకి అడుగు పెట్టగానే చలిగా ఉన్న గదిలో మరో చలి చేరింది.

“ఈ భవనం అమ్మకానికి ఉందని విన్నాను,” అతను అన్నాడు. స్వరం నిశ్శబ్దంగా ఉన్నా ఆదేశంలా వినిపించింది.

నిత్య మెల్లగా నిలుచుంది. “విన్నవాళ్లు చాలా మంది. కొనేవాళ్లకు చెప్పేదీ ఒక్కటే. అమ్మకం లేదు.”

అతని కనుబొమ్మ కదిలింది. “మీ కుటుంబం బ్యాంకుకు నలభై రెండు లక్షలు చెల్లించాలి. వచ్చే నెల వేలం. నాకు ఈ భూమి కావాలి. ఇక్కడ తీరప్రాంత కళా కేంద్రం నిర్మించబోతున్నాను.”

“మీరు ఎవరు?” నిత్య అడిగింది, తన స్వరం వణకకూడదని లోపల గట్టిగా పట్టుకుని.

“ఆరవ్ వర్మ.”

ఆ పేరు ఆమెకు తెలుసు. హైదరాబాద్‌లో ఎదిగిన యువ ఆర్కిటెక్ట్, విదేశీ పురస్కారాలు గెలిచినవాడు, కానీ తన ప్రాజెక్టులకోసం పాత ఇళ్లను కూల్చడంలో దయలేనివాడని వార్తల్లో చదివింది. అతని తండ్రి వర్మ ఇన్ఫ్రా ఈ ప్రాంతంలో పెద్ద రిసార్ట్ నిర్మించాలనుకుంటున్నాడని కూడా తెలుసు. నిత్య పెదవులు చిట్లాయి. “మీరు పుస్తకాల వాసనను బ్లూప్రింట్‌లో కొలవగలరా? మా అమ్మమ్మ నవ్వును చదరపు అడుగుల్లో రాయగలరా?”

ఆరవ్ కాసేపు నిశ్శబ్దంగా ఆమెను చూశాడు. తరువాత దుకాణం పైకప్పు నుంచి కారుతున్న నీటి బిందువులు అతని భుజంపై పడటాన్ని గమనించి, చేతి దస్తానాలు తీసి పక్కన పెట్టాడు. అతను స్వయంగా ఒక బకెట్‌ను లాగి ఆ నీటి కింద పెట్టాడు. ఆ చిన్న పని నిత్యను కొంచెం కంగారు పెట్టింది. ఇంత కఠినంగా మాట్లాడిన మనిషి ఇలా నిశ్శబ్దంగా సహాయం చేయడం ఏమిటి?

“మీకు రెండో మార్గం ఉంది,” అతను అన్నాడు. “నేను అప్పు తీర్చగలను. దుకాణం కూల్చను. కానీ మీరు ఆరు నెలలు నా ప్రాజెక్టుకు స్థానిక కథల సలహాదారిగా పని చేయాలి. ఈ భవనం చరిత్రను, ఈ ఊరి జ్ఞాపకాలను, సముద్రంతో ప్రజల బంధాన్ని నేను డిజైన్‌లో ఉపయోగించాలి. పేపర్ మీద మీరు నా కన్సల్టెంట్. నిజానికి మీరు మీ దుకాణాన్ని కాపాడుకుంటారు, నేను నా తండ్రిని ఈ ప్రదేశం కేవలం భూమి కాదని ఒప్పిస్తాను.”

నిత్య నవ్వింది, కానీ ఆ నవ్వులో అలసట ఎక్కువ. “మీరు నన్ను కొనాలని వచ్చి, ఇప్పుడు నా కథలను అద్దెకు తీసుకోవాలని చెబుతున్నారా?”

“నేను గెలవాలని వచ్చాను,” ఆరవ్ నెమ్మదిగా అన్నాడు. “కానీ మీరు ఓడిపోవడం చూడటం నాకు అనిపించినంత సులభం కాదు.”

ఆ మాటలో మొదటిసారి అతని ముఖంపై చిన్న చీలిక కనిపించింది. దుకాణం విద్యుత్ ఒక్కసారిగా పోయింది. చీకటిలో మెరుపు కిటికీని తెల్లగా వెలిగించింది. నిత్య భయంతో కదిలింది. అలమార మీద నుంచి పడబోతున్న కట్ట పుస్తకాలను పట్టుకోవడానికి ఆమె ముందుకు దూకింది; అదే క్షణం ఆరవ్ కూడా దూకాడు. ఇద్దరి చేతులు ఒకే పుస్తకంపై చేరాయి. పాత కాగితాల మధ్య అతని వేళ్లు ఆమె వేళ్లను తాకాయి. ఆ చలిలో ఆ స్పర్శ అప్రతీక్షితంగా వేడిగా ఉంది.

“వదలండి,” నిత్య గుసగుసలాడింది.

“పుస్తకాన్నా?” అతను అడిగాడు.

“లేదు. నా దుకాణాన్ని.”

ఆరవ్ ముఖం కఠినమైంది. అయినా అతను పుస్తకాన్ని జాగ్రత్తగా అలమారలో పెట్టి, తన విజిటింగ్ కార్డు కౌంటర్‌పై ఉంచాడు. “రేపు ఉదయం వరకు ఆలోచించండి. నేను మీకు అప్పు తీర్చమని బలవంతం చేయను. కానీ ఈ వర్షం ఆగాక బ్యాంకు ఆగదు.”

అతను తలుపు వైపు నడిచాడు. బయటకు వెళ్లే ముందు ఒక్కసారి తిరిగి చూశాడు. “మీరు కథలను ఇంతగా కాపాడుకుంటే, నిత్యగారూ, మీ కథను ఎవరు కాపాడుతున్నారు?”

ఆ ప్రశ్న ఆమె గుండెలో రాత్రంతా తిరిగింది. వర్షం షట్టర్‌ను కొట్టింది, సముద్రం అలసిపోయినట్టు గర్జించింది, నిత్య అతని కార్డును చూస్తూ కూర్చుంది. తెల్లవారుజామున ఆమెకు స్పష్టమైంది: ఆరవ్ వర్మ శత్రువు కావచ్చు, ఒప్పందం ఉచ్చు కావచ్చు, కానీ తన దుకాణాన్ని కాపాడటానికి అతని తలుపు తట్టక తప్పదు. ఆమె ఫోన్ తీసుకుంది. మొదటి రింగ్ ముగియక ముందే అతను ఎత్తాడు.

“నేను ఒప్పుకుంటాను,” నిత్య అంది. “కానీ ఒక షరతు. ఈ కథలో మీరు కూడా పాత్ర. దాచుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తే, నేనే మీను చదివేస్తాను.”

అవతల కాసేపు నిశ్శబ్దం. తరువాత ఆరవ్ స్వరం, వర్షం ఆగిన తర్వాత వచ్చే మొదటి గాలిలా నిదానంగా వినిపించింది. “అయితే మొదటి పేజీ రేపు మొదలుపెడదాం.”

ఆమె ఫోన్ పెట్టిన తర్వాత కూడా తెల్లవారుజామున వెలుగు పూర్తిగా రాలేదు. దుకాణం నేలపై రాత్రి పడిన నీటి చిన్నచిన్న చుక్కలు ఇంకా మెరిసుతున్నాయి. నిత్య ఒక్కో పుస్తకాన్ని ఎత్తి తుడుస్తూ, తాను తీసుకున్న నిర్ణయం నిజంగానే తనదా లేక భయమా అని ఆలోచించింది. అప్పు పత్రాలపై బ్యాంకు ముద్రలు ఎంత కఠినంగా ఉన్నాయో, ఆరవ్ కళ్ళలోని చలి కూడా అంతే కఠినంగా ఉంది. అయినా ఆ చలిలో ఎక్కడో తాను గుర్తించలేని మంట దాగి ఉందనే విచిత్రమైన నమ్మకం ఆమెను విడిచిపెట్టలేదు. అమ్మ లేచి వచ్చి కౌంటర్ దగ్గర నిలబడింది. “ఫోన్ చేశావా?” అని అడిగింది. నిత్య తల ఊపింది. అమ్మ ఏమీ అనలేదు. కేవలం ఆమె తలపై చేయి పెట్టింది. ఆ స్పర్శలో అనుమతి కూడా ఉంది, ఆందోళన కూడా ఉంది.

ఆ ఉదయం దుకాణం తెరవకముందే నిత్య అమ్మమ్మ డైరీ మొదటి పేజీ చదివింది. “కాపాడటం అంటే గట్టిగా పట్టుకోవడం మాత్రమే కాదు. కొన్నిసార్లు సరైన మనిషికి తలుపు తెరవడం.” ఆ వాక్యం తనకోసమే రాసినట్టు అనిపించింది. ఆమె కార్డును మళ్ళీ చూసింది. ఆరవ్ వర్మ అనే పేరు ఇంకా అపరిచితమే. కానీ అతను వేసిన ప్రశ్న మాత్రం తనలోకి వచ్చి కూర్చుంది. తన కథను ఎవరు కాపాడుతున్నారు? బహుశా ఈసారి సమాధానం బయట నుంచి రాదు. తానే తన కథకు కాపలాదారిగా మారాలి. ఆ ఒప్పందం అతనితో మొదలైనా, తన గౌరవాన్ని అతని టేబుల్ మీద వదిలిపెట్టబోనని ఆమె నిర్ణయించుకుంది.

ఆమె ఒక పాత నీలి చీర ఎంచుకుంది. అది అమ్మమ్మ పుట్టినరోజున ధరించినది. అద్దంలో తనను తాను చూసుకుని, “భయపడొచ్చు, కానీ అమ్ముడుపోకూడదు” అని నెమ్మదిగా చెప్పుకుంది. బయట సముద్రం ఇంకా మబ్బులతో ఉంది. ఆటోకు ఎక్కే ముందు దుకాణం తలుపును తాకి, “నేను వస్తాను” అని మాటిచ్చింది. ఆ క్షణంలో కథ నిజంగా మొదలైంది.

ఆ రోజు నిత్యకు తెలిసింది, కథలో మొదటి నిర్ణయం ఎప్పుడూ గొప్పగా వినిపించకపోవచ్చు. కొన్నిసార్లు అది వణికిన చేతితో చేసిన ఒక కాల్ మాత్రమే. కానీ ఆ చిన్న కాల్ వెనుక కుటుంబం, గౌరవం, మట్టివాసన, పుస్తకాల కోసం నిలబడే మొండితనం ఉంటే, అదే ఒక జీవితాన్ని వేరే దిశకు తిప్పగలదు.

ఆ సన్నివేశం ముగిసినా దాని ప్రతిధ్వని వాళ్లిద్దరి మధ్య చాలా సేపు నిలిచింది. ప్రతి మాట తర్వాత మరో చెప్పని మాట ఉందని, ప్రతి నిర్ణయం వెనుక ఎవరో కాపాడాలనుకున్న గాయం ఉందని ఇద్దరికీ నెమ్మదిగా అర్థమవుతోంది. ప్రేమ ఇంకా పేరుపెట్టుకోలేదు, కానీ అది ఇప్పటికే దారి అడుగుతోంది.